در سال های اخیر اگر نگاهی به خودروهای صفر بیندازیم یک تغییر مهم به چشم می آید. اهرم قدیمی ترمز دستی که سال ها بخشی از هویت خودروها بود کم کم جای خود را به یک دکمه کوچک داده است. این روند تنها یک برداشت شخصی نیست و گزارش مفصلی از کارگوروس بریتانیا آن را تایید کرده است. در نسخه سال ۲۰۲۴ این گزارش مشخص شد فقط ۸ درصد از خودروهای جدید هنوز با ترمز پارک دستی کابلی عرضه می شوند. این رقم در سال ۲۰۱۸ حدود ۳۷ درصد بود و کاهش شدید آن نشان می دهد بیشتر خودروسازان تصمیم گرفته اند سیستم مکانیکی قدیمی را کنار بگذارند و سراغ ترمز پارک برقی بروند.
ترمز پارک برقی که معمولا با نام EPB شناخته می شود اکنون در بیشتر خودروهای جدید استاندارد است. اما چرا چنین تغییری رخ داده و چه دلایلی پشت این گذار وجود دارد؟ برخی از این دلیل ها مثبت هستند و برخی دیگر چندان خوشایند نیستند.
در ترمز پارک دستی مکانیکی نیروی بازوی راننده نقش اصلی را داشت. کافی بود اهرم بالا کشیده شود و مجموعه کابل ها و چرخ دنده ها چرخ های عقب را قفل می کردند. اما در ترمز پارک برقی راننده فقط یک دکمه کوچک را لمس می کند و موتورهای الکتریکی داخل کالیپرها کار را انجام می دهند. برای کسانی که قدرت بدنی کمتر دارند یا نمی خواهند با یک اهرم بزرگ سروکار داشته باشند این تغییر تجربه راحت تری ایجاد می کند.
ترمز پارک برقی می تواند با دیگر بخش های خودرو نیز هماهنگ شود. مثلا وقتی راننده پدال گاز را فشار می دهد یا کلاج را رها می کند ترمز پارک خودکار آزاد می شود. در سرازیری نیز ویژگی نگهدارنده شیب مانع عقب رفتن خودرو می شود. همین هماهنگی باعث می شود برخی عادت های بد رانندگی مانند نیم گرفتن ناخودآگاه ترمز دستی یا کشیدن ناقص آن که می تواند به دیسک ترمز آسیب بزند کمتر رخ دهد. از طرفی به دلیل حذف اهرم بزرگ دستی فضای بیشتری روی کنسول میانی آزاد می شود که برای طراحی داخلی اهمیت زیادی دارد.
تفاوت های مهم میان ترمز دستی مکانیکی و ترمز پارک برقی
ترمز دستی سنتی سال ها بخشی از فرهنگ رانندگی بود. در خودروهای قدیمی که بیشتر با گیربکس دستی عرضه می شدند این سیستم نقش پشتیبان داشت. اگر خودرو در شیب پارک بود و دنده خلاص می شد ترمز دستی جلوی حرکت ناگهانی آن را می گرفت. این سیستم از کابل هایی تشکیل می شد که می توانستند به مرور تنظیم یا تعویض شوند. تعمیر آن ها ساده تر و هزینه آن پایین تر بود.
با وارد شدن خودروهای وارداتی به بازار و محبوب شدن صندلی های سطلی جلو طراحی جدیدی معرفی شد. اهرم ترمز دستی به جای پدال پای چپ به میان صندلی های جلو منتقل شد و استفاده از آن راحت تر شد. سال ها این طراحی همان چیزی بود که در ذهن هر راننده ای با نام ترمز دستی شناخته می شد.
اما ترمز پارک برقی ساختاری پیچیده تر دارد. فعال شدن آن با موتورهای کوچک برقی صورت می گیرد و هر ایرادی در این سیستم معمولا هزینه تعمیر بالایی ایجاد می کند. اگر خرابی خارج از دوره گارانتی رخ دهد ممکن است راننده هزینه قابل توجهی برای تعمیر بپردازد.
یکی از مشکلاتی که گاهی گزارش شده این است که در دماهای زیر صفر ممکن است کالیپر ترمز یخ بزند و آزاد نشود. همچنین موتورهای الکتریکی داخل آن ممکن است به مرور فرسوده شوند. مشکل دیگر زمانی رخ می دهد که باتری خودرو کاملا خالی می شود. در این شرایط راننده حتی نمی تواند ترمز پارک را آزاد کند و ممکن است مجبور شود خودرو را با امداد خودرو منتقل کند. این موارد باعث می شود بعضی رانندگان هنوز به سیستم دستی قدیمی علاقه بیشتری داشته باشند.
با وجود این چالش ها تغییر بزرگ از سیستم دستی به برقی بدون اعتراض خاصی در بازار اتفاق افتاده است. دلیل این موضوع بیشتر به انتخاب عمده بازار برمی گردد. برای اکثر رانندگان راحتی بیش از همه چیز اهمیت دارد. دکمه کوچک ترمز پارک به جای یک اهرم بزرگ تجربه ساده تری است.
البته هنوز تعداد کمی از خودروها به خاطر ماهیت رانندگی اسپرت خود از ترمز دستی سنتی استفاده می کنند. خودروهایی مثل مزدا میاتا فورد ماستنگ یا سوبارو بی آر زد و تویوتا ۸۶ هنوز هم ترمز دستی مکانیکی دارند. این مدل ها برای افرادی ساخته شده اند که رانندگی احساسی تر می خواهند.
در نهایت بازار مسیر خود را انتخاب کرده است. بیشتر خودروهای خانوادگی و اقتصادی اکنون به ترمز پارک برقی مجهز می شوند چون طراحی داخلی را آزادتر می کنند کنترل خودرو را در موقعیت های مختلف ساده تر می کنند و نیاز به نیروی فیزیکی راننده را کمتر می کنند. اما دانستن این نکات درباره پیچیدگی تعمیر و مشکلات احتمالی ای پی بی نیز مهم است تا راننده بداند این راحتی چه هزینه هایی ممکن است در آینده داشته باشد.
