تغییر الگوی تقاضا در بازار خودرو ایران و گرایش خریداران به سمت کراساوورها و شاسیبلندهای چندمنظوره، زمینه را برای ورود محصولات مجهز به پیشرانههای چندگانه فراهم کرده است. افزایش حساسیت به میزان مصرف سوخت در کنار تمایل به سفرهای طبیعتگردی سبب شده تا خودروهای دارای توانایی حرکت برقی و سوختی، توجه زیادی را به خود جلب کنند. در این میان، شرکت تیگارد موتور از شاسیبلند پلاگینهیبرید دو دیفرانسیل تیسان T2 رونمایی کرده است. این خودرو که در بازارهای جهانی با نام جتور T2 و در بازار چین با عنوان شانهای T2 شناسانده میشود، حاصل تغییر مسیر برند جتور زیرمجموعه گروه چری برای حضور در کلاس خودروهای ماجراجویانه با طراحی جعبهای شکل است. تحلیل بازخوردهای اولیه بازار نشان میدهد که ارزیابی دقیق مشخصات این خودرو بدون اتکا به ادعاهای تبلیغاتی، اهمیت بالایی دارد.
در برخی ارزیابیهای اولیه، ادعاهایی مبنی بر تشابه ابعادی این محصول با شاسیبلندهای سایز بزرگ نظیر تویوتا لندکروزر مطرح شده که بررسی دقیقی محسوب نمیشود. مشخصات رسمی بدنه نشان میدهد که این خودرو دارای طول ۴۷۸۵ میلیمتر، عرض ۲۰۰۶ میلیمتر، ارتفاع ۱۸۷۵ میلیمتر و فاصله محوری ۲۸۰۰ میلیمتر است. این ابعاد، محصول یادشده را به طور کامل در رده کراساوورها و شاسیبلندهای سایز متوسط قرار میدهد. مقایسه درست کلاس ابعادی به خریدار کمک میکند تا درک واقعی از فضای کابین، گنجایش صندوق بار و مانورپذیری خودرو در ترافیک شهری داشته باشد. اگرچه ابعاد متوسط، مدیریت ابعاد خودرو در پارکینگهای شهری و خیابانهای کمعرض را آسانتر میکند، اما نباید انتظار جاداری یک شاسیبلند فولسایز را از آن داشت. مسئله اصلی برای خریدار ایرانی، تحلیل بازدهی واقعی ترکیب پیشرانه توربو ۱.۵ لیتری با موتورهای برقی قدرتمند و گیربکس پیچیده ۳ سرعته در شرایط اقلیمی و سوختی ایران است.
نگاهی به روند عرضه خودروهای چندمنظوره نشان میدهد که موفقیت یک شاسیبلند هیبریدی در ایران بیش از هر چیز به پشتیبانی فنی و پایداری قطعات الکترونیکی آن وابستگی دارد. ورود این کراساوور با ادعای توان بالای پیشرانه و قابلیتهای آفرودی، انتشارات و تحلیلهای زیادی را به همراه داشته است. با این حال، سنجش ارزش خرید واقعی خودرو نیازمند جداسازی آمار روی کاغذ از شرایط عملیاتی جادههای ایران است. خریدارانی که قصد پرداخت مبالغ سنگین برای خریدهای جدید را دارند، باید ابعاد مختلف کارکرد پیشرانه، استهلاک تعلیق، هزینه نگهداری باتری ولتاژ بالا و نحوه تامین قطعات یدکی را پیش از تصمیمگیری نهایی بررسی کنند.
مشخصات فنی و معماری پیشرانه هیبریدی تیسان T2
ساختار حرکتی تیسان T2 بر پایه یک سامانه پلاگینهیبرید پیشرفته شکل گرفته که از ترکیب یک پیشرانه احتراقی و دو موتور الکتریکی بهره میبرد. بخش سوختی این پلتفرم شامل یک موتور ۴ سیلندر ۱.۵ لیتری توربوشارژ با سیستم پاشش مستقیم سوخت (TGDI) از خانواده آکتکو چری است. این موتور بنزینی به تنهایی توان تولید ۱۴۱ اسببخار قدرت و ۲۱۵ نیوتنمتر گشتاور را دارد. با این حال، بخش اعظم نیروی پیشران توسط بخش الکتریکی تامین میشود که متشکل از دو موتور برقی با مجموع توان ۴۵۵ اسببخار و گشتاور ۷۰۰ نیوتنمتر است. بر اساس اطلاعات رسمی، خروجی ترکیبی کل این سیستم به حدود ۵۹۶ اسببخار میرسد. چنین خروجی بالایی روی کاغذ، شتاب صفر تا صد کیلومتر ۷.۵ ثانیه و حداکثر سرعت ۱۹۷ کیلومتر بر ساعت را برای این خودروی ۲۳۶۲ کیلوگرمی به ارمغان میآورد.
مدیریت و انتقال این نیروی عظیم از طریق یک جعبهدنده اختصاصی ۳ سرعته هیبریدی با نام 3DHT انجام میپذیرد. این گیربکس هوشمند توانایی تغییر حالت میان مادهای مختلف حرکتی نظیر تمامبرقی، سری، موازی و درگیرسازی مستقیم موتور بنزینی با چرخها را دارا است. تعبیه ۳ دنده فیزیکی در ساختار DHT سبب میشود که در سرعتهای بالا و پیمایشهای بزرگراهی، دور موتور احتراقی در بازه بهینه باقی بماند تا مصرف سوخت به حداقل برسد. در همین راستا، آگاهی از نقش باتری ۱۲ ولتی در خودروهای هیبریدی برای درک نحوه فعالسازی مدار فشار قوی و مدیریت سیستمهای برقی جانبی اهمیت زیادی دارد. با وجود کارایی بالا، پیچیدگی فنی گیربکس 3DHT نیازمند سرویسهای دورهای منظم، استفاده از روغنهای پایه خاص و ابزارهای عیبیابی نرمافزاری پیشرفته است که میتواند هزینه نگهداری درازمدت را افزایش دهد.
ذخیرهسازی انرژی الکتریکی در این شاسیبلند بر عهده یک پکیج باتری ۴۳.۲ کیلوواتساعتی از نوع لیتیم آهن فسفات (LFP) است. فناوری LFP به دلیل پایداری حرارتی مناسب و طول عمر دورهای بالا نسبت به باتریهای متداول، گزینهای سنجیده برای خودروهای سنگین به شمار میرود. بر اساس تستهای استاندارد کارخانه، پیمایش تمامبرقی این خودرو حدود ۱۶۰ کیلومتر اعلام شده که رقمی مناسب برای تردد روزمره در کلانشهرها بدون نیاز به روشن شدن موتور بنزینی است. همچنین مصرف سوخت ترکیبی خودرو ۵.۹ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر ثبت شده است. شارژ سریع DC این پکیج امکان بازیابی ۳۰ تا ۸۰ درصد ظرفیت باتری را در ۳۷ دقیقه فراهم میسازد، در حالی که شارژ خانگی با جریان متناوب (AC) حدود ۶ ساعت زمان میبرد.
با وجود ارقام جذاب پیمایش برقی، عملکرد واقعی باتری تابعی از دمای محیط و نحوه استفاده از سیستمهای سرمایشی و گرمایشی تغییر میکند. در شرایط اقلیمی گرم یا ترافیکهای شدید، میزان شارژدهی باتری کاهش مییابد. در صورت تخلیه شارژ باتری، موتور ۱.۵ لیتری TGDI ناچار است علاوه بر تامین نیروی حرکت، وظیفه شارژ پکیج باتری و جابهجایی جثه ۲.۳ تنی خودرو را متقبل شود. در این حالت، مصرف سوخت لحظهای خودرو میتواند به بیش از ۸ تا ۱۰ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر افزایش یابد و فشار بیشتری به موتور بنزینی وارد شود.
وزن خالص ۲۳۶۲ کیلوگرمی خودرو یکی از نقاط قابل بحث در مهندسی آن است. سنگینی پکیج باتری و موتورهای الکتریکی فشار مداومی به مجموعه تعلیق، بوشها، سیبکها و دیسکهای ترمز وارد میسازد. در رانندگیهای طولانی یا مسیرهای کوهستانی، استهلاک قطعات مصرفی ترمز بیشتر از خودروهای سوختی همرده خواهد بود. علاوه بر این، پیشرانه TGDI حساسیت بالایی به کیفیت بنزین و عدد اکتان دارد. استفاده از سوخت با کیفیت پایین یا ناخالصی در پمپبنزینهای داخلی میتواند ریسک وقوع پدیده ناک، کثیف شدن سریع انژکتورها و صدمه به سنسورهای آلایندگی را بالا ببرد.
توانمندیهای حرکتی و عملکرد آفرود در مسیرهای خارج جاده
طراحی بیرونی این خودرو با خطوط مستقیم، گلگیرهای برآمده، سپرهای عضلانی و زاپاس بند روی درب عقب، ظاهری کاملا آفرودی و سرسخت را القا میکند. پارامترهای هندسی بدنه برای عبور از ناهمواریها مناسب طراحی شدهاند، زاویه ورود ۲۸ درجه، زاویه خروج ۳۰ درجه و عمق عبور از آب تا ۷۰۰ میلیمتر به راننده اجازه میدهد تا با اطمینان بیشتری وارد مسیرهای خاکی و شیبهای ملایم شود. سامانه چهارچرخ محرک هوشمند به همراه تجهیزاتی چون قفل دیفرانسیل الکترونیکی عقب، سیستم کنترل حرکت در سراشیبی (Crawl Control) و قابلیت دور زدن درجا (Tank U-Turn) برای ارتقای کشش در سطوح کماصطکاک در نظر گرفته شدهاند.
ارزیابی ساختار فنی خودرو نشان میدهد که پلتفرم آن از نوع شاسی یکپارچه (Monocoque) است و برخلاف شاسیبلندهای آفرودی سنتی، فاقد شاسی مستقل نردبانی است. ساختار یکپارچه بدنه سبب میشود سواری خودرو در جادههای آسفالت بسیار نرمتر، کمصدارتر و پایدارتر باشد و ضربات ریز جاده به خوبی جذب شوند. اما در مقابل، هنگام فشار متوالی در آفرود سنگین و پیچشهای شدید بدنه، صلبیت شاسیهای مستقل را ارائه نمیدهد. همچنین جانمایی پکیج باتری ولتاژ بالا در زیر کف بدنه، ریسک آسیب فیزیکی هنگام عبور از صخرهها و سنگلاخها را افزایش میدهد که نیازمند سینیهای محافظ بسیار مقاوم است.
سامانه چهارچرخ محرک در این محصول فاقد جعبهدنده کمک مکانیکی (Transfer Case) سنگین است و انتقال گشتاور به چرخهای عقب از طریق موتور برقی مجزا و مدارهای کنترل الکترونیکی صورت میپذیرد. این ساختار واکنش بسیار سریعی به هرزگردی چرخها نشان میدهد و در برف و گلولای عملکرد مطلوبی دارد. با این حال، در پیمایشهای طولانیمدت کویری و رملنوردی که نیازمند اعمال گشتاور پیوسته در دماهای بالا است، احتمال گرم شدن بیش از حد موتورهای برقی و اینورترها وجود دارد. در چنین شرایطی، سیستمهای حفاظتی خودرو برای جلوگیری از آسیب دیدن مدارها، توان خروجی را محدود میکنند که میتواند توان حرکتی خودرو در شیبهای رمل را بر اثر قرار دهد.
تنظیمات سیستم تعلیق در هماهنگی با وزن بالای خودرو، تعادل مناسبی میان نرمی سواری و کنترل حرکات عرضی بدنه ایجاد کرده است. کمکفنرهای مستقل در جلو و عقب جذب ضربات ناهمواریهای معمولی را به خوبی انجام میدهند. اما در مواجهه با چاله چولهها و سنگلاخهای درشت، جرم فنربندینشده سنگین چرخها و وزن کل بدنه به صورت تکانهای ناگهانی به اتاق منتقل میشود. مدیریت دمای باتری LFP نیز در آفرود کویری اهمیت بالایی دارد، چرا که سیستم خنککاری مایع باید در دماهای بالای ۴۰ درجه سانتیگراد عملکرد پایدار خود را حفظ کند تا افت ولتاژ رخ ندهد.
امکانات کابین، فناوریهای ایمنی و تجهیزات رفاهی
فضای داخلی خودرو ترکیبی از سبک مدرن و نشانههای صنعتی را ارائه میدهد. مرکز داشبورد توسط یک نمایشگر بزرگ ۱۵.۶ اینچی پوشیده شده که تمامی تنظیمات مولتیمدیا، سیستم تهویه، حالتهای مختلف رانندگی و سامانههای ایمنی از طریق آن کنترل میشوند. در مقابل راننده نیز یک کلاستر ۱۰.۲۵ اینچی اطلاعات مرتبط با سرعت، وضعیت شارژ باتری و هشدارهای رانندگی را نمایش میدهد. متریال بهکاررفته در بخشهای بالایی داشبورد و رودریها کیفیت مناسبی دارند و دستگیرههای کمکی روی کنسول وسط و ستونها حس خشونت آفرودی را به سرنشینان منتقل میکنند.
فاصله محوری ۲۸۰۰ میلیمتری فضای پا و سر بسیار جاداری را برای سرنشینان ردیف جلو و عقب ایجاد کرده است. صندلیهای جلو مجهز به تنظیمات برقی، گرمکن و سردکن هستند که رفاه مناسبی در سفرهای طولانی فراهم میسازند. ظرفیت صندوق بار در حالت استاندارد ۵۸۰ لیتر است که برای حمل وسایل یک خانواده چهار نفره کفایت میکند. با خواباندن صندلیهای ردیف دوم، این گنجایش به ۱۴۹۴ لیتر افزایش مییابد و یک سطح کاملا صاف برای قرار دادن تجهیزات کمپینگ یا خوابیدن در داخل خودرو ایجاد میشود. وجود خروجیهای برق متناوب و مستقیم در بخشهای مختلف کابین و صندوق بار نیز برای فعالسازی وسایل برقی در طبیعت بسیار کاربردی است.
در حوزه فناوریهای ایمنی، این محصول به بسته کاملی از سیستمهای پیشرفته کمکراننده (ADAS) مجهز شده است. این تجهیزات شامل کروز کنترل تطبیقی، ترمز اضطراری خودکار، رادار نگهداری خودرو بین خطوط، رادار هشدار نقطه کور، سیستم هشدار تصادف از جلو و عقب و دوربین ۳۶۰ درجه با قابلیت نمایش زیر خودرو (شاسی شفاف) هستند. توسعه این دسته از محصولات به صورت مستقیم به چالشهای توسعه خودروهای برقی در ایران و میزان گسترش ایستگاههای شارژ سریع گره خورده است. یکپارچهسازی اکثر کنترلها در نمایشگر لمسی مرکزی اگرچه ظاهر کابین را خلوت کرده، اما دسترسی به برخی تنظیمات در هنگام رانندگی آفرود یا جادههای ناهموار را دشوار میسازد.
عزل صوتی اتاق در سطح بالایی قرار دارد و هنگام حرکت در حالت تمامبرقی، سکوت کاملی در کابین برقرار است. با ورود پیشرانه بنزینی به مدار حرکتی در دورهای بالا، صدای موتور به داخل شنیده میشود اما نفوذ آن آزاردهنده نیست. ارگونومی صندلیها پشتیبانی مناسبی از بدن راننده در پیچها به عمل میآورد و سیستم تهویه اتوماتیک دوکاناله توانایی بالایی در خنکسازی سریع اتاق در روزهای گرم دارد.
تحلیل جایگاه بازار و چالشهای نگهداری تیسان T2 در ایران
قیمت نسخههای چهارچرخ محرک این خودرو در بازار چین بین ۲۸ هزار تا ۳۱ هزار دلار است. گمانهزنیها و ارقام تخمینی ۱۲ تا ۱۵ میلیارد تومانی که در برخی رسانههای غیررسمی مطرح میشود، صرفا بر پایه محاسبات فرضی نرخ ارز آزاد بوده و قیمت رسمی کارخانه توسط تیگارد موتور هنوز مشخص نشده است. خریداران باید توجه داشته باشند که تعیین قیمت نهایی خودرو تابع ضوابط قیمتگذاری، تعرفه واردات خودروهای هیبریدی، هزینههای ترخیص گمرکی و مالیاتهای شمارهگذاری خواهد بود.
در بازار ایران، شاسیبلندهای وارداتی دیگری نظیر تانک ۵۰۰ و بیآیدبلیو ۲۱۲ به عنوان رقبای این خودرو شناخته میشوند. مزیت رقابتی اصلی این کراساوور نسبت به رقبای تمامبنزینی، قابلیت پیمایش ۱۶۰ کیلومتری برقی در روزمره است که مصرف بنزین شهری را به صفر نزدیک میکند. با این حال، اصلیترین چالش مالکان در ایران، خدمات پس از فروش و تامین قطعات یدکی این پلتفرم هیبریدی پیچیده است. تعمیرات سیستمهای ولتاژ بالا، اینورترها، پکیج باتری LFP و گیربکس 3DHT نیازمند تکنسینهای آموزشدیده و تامین به موقع قطعات از سوی شرکت عرضه کننده است.
افت قیمت در بازار دستدوم نیز از دیگر دغدغههای خریداران خودروهای وارداتی پیچیده است. نبود آگاهی کافی درباره طول عمر باتریها و هزینه تعویض احتمالی آنها پس از پایان دوره گارانتی، میتواند نقدشوندگی این خودرو را در بازار آزاد تضعیف کند. بنابراین ارائه گارانتی طولانیمدت برای باتری ولتاژ بالا و تضمین تامین قطعات مصرفی، نقش کلیدی در تثبیت جایگاه این محصول در بازار ایران ایفا خواهد کرد.
در جمعبندی باید گفت این خودرو گزینهای مناسب برای خریدارانی است که به دنبال یک شاسیبلند با ظاهر مدرن و آفرودی، امکانات رفاهی گسترده و قابلیت رانندگی برقی در شهر هستند و سفرهای طبیعتگردی آنها به مسیرهای سبک و نیمهسنگین محدود میشود. اما افرادی که قصد انجام آفرود سنگین در مناطق دورافتاده را دارند، باید پیش از خرید، محدودیتهای شاسی یکپارچه، حساسیتهای پیشرانه توربو و عدم دسترسی آسان به تعمیرگاههای تخصصی در شهرستانها را کاملا مد نظر قرار دهند.
