روی پوسته پلاستیکی سپر بیشتر ماشین‌ها قطعه کوچک مربعی یا دایره‌ای وجود دارد که در نگاه نخست فقط بخشی از طراحی بدنه به نظر می‌رسد. این قطعه که تحت عنوان درپوش سپر خودرو شناخته می‌شود، نقش پوشش محافظ را برای یکی از حیاتی‌ترین نقاط اتصال اضطراری بدنه ایفا می‌کند. زیر این درپوش پلاستیکی، دهانه‌ای رزوه‌دار تعبیه شده است که مستقیما به دیاق فلزی تقویت‌کننده سپر و سازه اصلی شاسی متصل می‌شود. در مواقع بروز نقص فنی یا تصادف، این نقطه تنها محل ایمن برای اتصال کابل وینچ و هدایت ماشین روی کفی خودروبر یا بکسل محدود به شمار می‌رود.
طراحان صنعتی به جای قرار دادن یک قلاب فلزی ثابت و برآمده که آیرودینامیک بدنه را مختل می‌کند و خطر صدمه به عابران پیاده را افزایش می‌دهد، سیستم اتصال پیچی پنهان را توسعه داده‌اند. قلاب بکسل فلزی مجزا در کیت ابزار زاپاس یا زیر کف صندوق عقب نگهداری می‌شود و تنها در شرایط اضطراری روی بدنه نصب می‌گردد. این راهکار مهندسی علاوه بر حفظ یکدستی و زیبایی ظاهر ماشین، از زنگ‌زدگی مداوم محل رزوه در برابر رطوبت و گردوغبار جاده جلوگیری می‌کند.
بسیاری از رانندگان ممکن است این قطعه را با درپوش نازل سیستم چراغ‌شور یا محل نصب سنسورهای پارک و رادار اشتباه بگیرند. درپوش نازل شست‌وشوی چراغ جلو معمولا کمی زیر کاسه‌چراغ قرار دارد و مکانیزم خروج آن متکی بر فشار خروجی آب است. وارد کردن فشار فیزیکی اشتباه یا اهرم کردن ابزار روی درپوش‌های نادرست باعث شکستن پایه‌های نگهدارنده و خارهای پلاستیکی می‌شود. برای جلوگیری از این نوع خسارت‌ها، شناخت دقیق جانمایی قطعات و مراجعه به دفترچه راهنمای ماشین اهمیت فراوان دارد. همچنین داشتن وسایل ضروری خودرو برای نجات از خطرات جاده در صندوق عقب، سرعت عمل راننده را هنگام بروز مشکل افزایش می‌دهد.
علت تعبیه درپوش سپر خودرو و نحوه عملکرد دیاق فلزی
محل دقیق قرارگیری درپوش سپر خودرو در مدل‌های مختلف یکسان نیست و بر اساس طراحی پلتفرم روی سپر جلو، سپر عقب یا هر دو قسمت جانمایی می‌شود. در تمام این طراحی‌ها، دهانه رزوه‌دار دقیقا در امتداد تیرک فلزی ضخیمی به نام دیاق سپر قرار می‌گیرد. پوسته پلاستیکی سپر توان تحمل نیروی کششی سنگین را ندارد و اگر کابل بکسل به لبه‌های پلاستیکی متصل شود، به سرعت دچار ترک‌خوردگی، شکستگی و کنده شدن کامل خواهد شد.
دیاق سپر وظیفه اصلی جذب انرژی ضربه در تصادفات و توزیع یکنواخت نیرو به رام و سرشاسی را بر عهده دارد. رزوه داخلی قلاب بکسل با دقت بالا درون این قطعه فلزی ماشین‌کاری شده است تا نیروی حاصل از کشش ماشین به مقاوم‌ترین بخش‌های سازه منتقل شود. این ساختار از وارد آمدن فشار مستقیم به رادیاتور، مجموعه فن و قطعات حساسی نظیر سنسورهای جلوبندی جلوگیری می‌کند و ایمنی شاسی را در جریان جابه‌جایی حفظ می‌نماید.
هنگام اعمال نیروی کششی، تمام بار استاتیکی و دینامیکی از طریق پیچ قلاب به قوطی‌های سرشاسی منتقل می‌گردد. رعایت شیوه صحیح جابه‌جایی در شهرها و بزرگراه‌ها اهمیت بالایی دارد، زیرا عدم رعایت اصول فنی هنگام کشیدن ماشین آسیب‌های جبران‌ناپذیری به بار می‌آورد. برای مثال مطالعه راهنمای درخواست یدک کش در تهران برای پیشگیری از خرابی گیربکس نشان می‌دهد که انتخاب روش نادرست حمل چقدر می‌تواند به سیستم انتقال قدرت آسیب بزند.
با این حال باید توجه داشت که ظرفیت باربری دیاق برای نیروهای مستقیم طولی طراحی شده است. اگر زاویه کشش کابل وینچ نسبت به محور طولی ماشین غیراستاندارد باشد، دیاق فلزی تحت لنگر خمشی شدید قرار می‌گیرد. این مسئله می‌تواند باعث تاب برداشتن ساختار فلزی سپر و از دست رفتن تنظیم دقیق فاصله‌های بدنه شود.
روش صحیح باز کردن درپوش و بستن قلاب بکسل
برای دسترسی به محل رزوه، باز کردن ایمن درپوش نخستین گام است. در بیشتر ماشین‌های جدید، روی یکی از لبه‌های درپوش یک علامت کوچک دایره‌ای یا شیار اهرم تعبیه شده است. فشار دادن این نقطه با شست دست باعث بالا آمدن لبه مقابل می‌شود و امکان برداشتن قطعه را بدون نیاز به ابزار تیز فراهم می‌سازد. در صورت سفت بودن قطعه، استفاده از ابزارهای پلاستیکی مخصوص تریم از خط افتادن و لب‌پریدگی رنگ سپر جلوگیری می‌کند.
استفاده از پیچ‌گوشتی فلزی، چاقو یا کلید برای اهرم کردن درپوش، صدمه دائمی به لایه‌های رنگ و کلر بدنه وارد می‌کند. پس از جدا کردن درپوش، قلاب بکسل از کیف ابزار برداشت شده و درون دهانه قرار می‌گیرد. یک نکته فنی بسیار مهم در بیشتر ماشین‌ها، چپ‌گرد بودن رزوه پیچ قلاب است. این طراحی خاص مهندسی مانع از آن می‌شود که در اثر چرخش و تکان‌های کابل بکسل هنگام کشش، پیچ قلاب به تدریج باز و شل شود.
قلاب بکسل باید با دست تا آخرین رزوه پیچانده شود و سپس با ابزار مناسب در جای خود محکم گردد. اگر قلاب به صورت نیمه‌کاره بسته شود، بار کششی سنگین فقط روی چند دنده رزوه ابتدایی متمرکز می‌شود. این تمرکز فشار می‌تواند به هرز شدن کامل رزوه دیاق یا بریده شدن ناگهانی پیچ تحت فشار منجر شود که خطر پرتاب شدن کابل و بروز حادثه جانی را همراه دارد.
نگهداری صحیح از دهانه رزوه‌دار درون سپر نیز از موارد مهمی است که نادیده گرفته می‌شود. نفوذ آب، گردوغبار و نمک‌های یخ‌زدایی جاده به داخل رزوه بدون درپوش، باعث ایجاد زنگ‌زدگی و رسوب شدید می‌شود. وجود رسوب مانع از بستن کامل پیچ با دست شده و راننده را در شرایط اضطراری با مشکل جدی مواجه می‌کند. از این رو، بسته نگه داشتن دائمی درپوش و تمیزکاری دوره‌ای رزوه اهمیت زیادی دارد.
محدودیت‌های فنی بکسل اضطراری و هشدارهای ایمنی
نقطه اتصال زیر درپوش سپر صرفا برای هدایت و کشیدن ماشین روی کفی خودروبر یا بکسل‌های کوتاه در مسیرهای صاف شهری طراحی شده است. این سیستم به هیچ عنوان جایگزین قلاب‌های ریکاوری آفرودی که مستقیما به شاسی متصل هستند نمی‌شود. استفاده از تسمه‌های کشسانی برای بیرون کشیدن ماشین گیرکرده در گل، رمل یا برفی که مقاومت بالایی ایجاد کرده، می‌تواند دیاق را از جایش بکند یا شاسی را تاب دهد.
در ماشین‌های مجهز به گیربکس اتوماتیک یا سیستم‌های چهارچرخ محرک، بکسل ساختاری با چرخ‌های روی زمین ممنوعیت کامل فنی دارد. جابه‌جایی این ماشین‌ها بدون کارکرد پیشرانه و گردش روغن هیدرولیک گیربکس، آسیب شدید به صفحات و قطعات داخلی سیستم انتقال قدرت وارد می‌کند. در این محصولات، قلاب پیچی فقط و فقط باید برای وینچ کردن و بالا کشیدن ماشین روی سکوی کفی خودروبر استفاده شود.
در ماشین‌های برقی و هیبریدی حساسیت این موضوع دوچندان است. چرخش چرخ‌ها هنگام بکسل چرخ‌روی‌زمین باعث چرخش موتورهای الکتریکی و تولید جریان برق القایی ناخواسته می‌شود. این جریان می‌تواند ولتاژ مخربی به اینورتر، مدارات قدرت و سیستم مدیریت باتری وارد کند. بنابراین در تمام مدل‌های الکتریکی، جابه‌جایی حتما باید به صورت بارگیری کامل روی خودروبر انجام گیرد و قلاب بکسل فقط نقش کشیدن ماشین به بالای سکو را ایفا می‌کند.
از به‌کارگیری قلاب بکسل متفرقه یا متعلق به ماشین‌های دیگر باید جدا خودداری شود. اگرچه ممکن است ظاهر پیچ‌ها مشابه به نظر برسد، اما تفاوت در گام رزوه، قطر پیچ یا جهت راست‌گرد و چپ‌گرد بودن، باعث کچل شدن دنده‌ها می‌شود. گم شدن قلاب اصلی باید با تهیه قطعه فابریک و استاندارد جایگزین جبران شود تا ایمنی عملیات امداد تضمین گردد.
پس از پایان عملیات حمل و باز کردن قلاب، جا زدن درست درپوش پلاستیکی ضروری است. عدم جاگیری کامل خارها موجب افتادن درپوش هنگام رانندگی در سرعت‌های بالا می‌شود. تهیه و رنگ‌آمیزی تطبیقی یک درپوش جدید معمولا زمان‌بر و هزینه‌بر است. چک کردن دوره‌ای وجود قلاب بکسل در صندوق عقب و سلامت درپوش روی سپر، بخشی از نگهداری پیشگیرانه است که هر راننده‌ای باید به آن توجه داشته باشد. آیا در طراحی نسل‌های آینده ماشین‌های برقی، این اتصالات پیچی جای خود را به سیستم‌های خودکار بارگیری خواهند داد؟
